Applaus voor Halsema, maar toch wringt er iets

Femke Halsema is weg als fractievoorzitter GroenLinks. Jolande Sap volgt haar op, maar een nieuwe koers komt er niet, belooft zij. En dat is natuurlijk de fundamentele zwakte van GroenLinks

Door Eric Vrijsen

Applaus voor Halsema, maar toch...

Inpakken en wegwezen. De klus zit erop. Femke Halsema verlaat opgelucht de Tweede Kamerfractie van Groenlinks. Ze wordt parttime hoogleraar, gaat thuis de keuken verven en ‘intens genieten van mijn midlife-crisis’.

Applaus is haar deel. Maar toch wringt er iets. Niet zozeer omdat Halsema al tijdens de verkiezingscampagne de indruk wekte er de volle vier jaar keihard tegenaan te gaan. Op het partijcongres van afgelopen voorjaar liet ze al doorschemeren dat ze de termijn misschien niet zou volmaken. Maar wel omdat Halsema en haar opvolger Jolande Sap maandenlang in stilte hebben bedisseld hoe het verder moest met GroenLinks.

PvdA
Wat dat betreft, lijkt deze opvolging verdacht veel op die bij de PvdA. Daar droeg Wouter Bos het stokje in het diepste geheim over aan Job Cohen, die in maart opeens als grote verlosser een persconferentie hield.

De euforie was van korte duur. Cohen zwalkt nu als aangeschoten wild door Den Haag. Bos werd een soort superaccountant. En de PvdA legt het in de peilingen af tegen de SP.

Waarom Halsema en Sap met zo’n zelfde surprise-conferentie het Bos-Cohen-scenario wilden herhalen, is dus een groot raadsel.

Geen minister
Halsema werd afgelopen zomer geen minister in een paars-groen kabinet. Natuurlijk is dat een zware teleurstelling. Maar meer nog is het de frustratie van de partij.

Twintig jaar geleden ontstond GroenLinks uit een fusie van communisten (CPN) en pacifisten (PSP) met de laatste der Mohikanen van de Evangelische Volkspartij en de radicale oud-KVP’ers van de PPR.

Die laatsten hebben de partij naar hun hand gezet en dat is meteen het beste wat GroenLinks kon overkomen. Eerst werd GroenLinks namelijk geleid door allochtonenprofessional Mohammed Rabbae en oud-communist Ina Brouwers. Daarna trad Paul Rosenmöller aan. Hij was een plaaggeest voor de PvdA. Hij liet zich inspireren door het christelijk-sociale denken en was bovenal een uitstekend debater.

Tweede keus
GroenLinks werd de favoriete tweede keus voor heel veel kiezers. Maar toen het er bij de verkiezingen op aankwam, viel GroenLinks toch weer terug en werd regeringsdeelname niet bereikt.

Acht jaar geleden kwam Halsema. De PvdA was al te bleek om nog flink op de korrel te nemen. Halsema flirtte daarom met het liberalisme. Ook zij weerde zich uitstekend in het Kamerdebat. Haar inbreng was altijd groter dan het soortelijk gewicht van GroenLinks. Maar in 2006 en 2010 kon GroenLinks niet doordringen tot de regeringsmacht.

Zwakte
Jolande Sap is nu de derde die het gaat proberen. Ze zei vrijdagmiddag: ‘GroenLinks is géén eeuwige oppositiepartij.’ Ze beloofde ook dat de partij niet van koers verandert. De partij moet gewoon ‘zo groot mogelijk worden’.

Hoe dat zal gebeuren, blijft ongewis. En dat is natuurlijk de fundamentele zwakte van GroenLinks. Ze hebben telkens weer een slimme en televisiegenieke leider. Maar de partij profiteert hooguit van de fouten van de tegenstander en is daardoor moeilijk vooruit te branden.