2011: optimisme in een onveilige wereld

Er is reden om het jaar, en het eerste decennium van de 21ste eeuw, enigszins bezorgd af te sluiten en 2011 enigszins bezorgd te beginnen. Maar er zijn lichtpuntjes, gelukkig

Door Gertjan van Schoonhoven

Terrorisme het afgelopen decennium, met de klok mee: Theo van Gogh, 11 september, de aanslagen in Londen, aanslagen in Mumbai

‘Deze eeuw is slecht begonnen,’ zegt de socioloog Kees Schuyt deze week in het weekblad Elsevier. Na een ‘uitermate prettige’ tweede helft van de 20-ste eeuw stond het eerste decennium van de 21ste eeuw in het teken van religieus fanatisme.

En inderdaad. Er is reden om het jaar 2010, en het eerste decennium van de 21-ste eeuw, enigszins bezorgd af te sluiten en 2011 enigszins bezorgd te beginnen.

Religieus fanatisme
2010 was als jaar een emotionele toverbal. Enerzijds optimisme en goed nieuws alom. De populariteit van het kabinet-Rutte duidt op een grote behoefte bij Nederlanders aan een optimistische fixers-mentaliteit: niet zeuren, handen uit de mouwen. En het jaar eindigde met records voor de Rotterdamse haven. De kranen staan daar weer horizontaal en niet schuin omhoog – een hoopvol teken.

Anderzijds kwam in de laatste dagen van 2010 dat religieus fanatisme sluipenderwijs akelig dichtbij. De half gelukte zelfmoordaanslag in Stockholm, de van terreurplannen verdachte Somaliërs in Rotterdam, de verijdelde aanslag in Kopenhagen… het leek wel of het moslimterrorisme warmdraaide voor zijn Jubeljaar 2011, als de aanslagen van 11 september 2001 tien jaar geleden zijn. Na tien jaar was het besef een beetje weggezakt, maar nu weten we het weer.

We leven in een onveilige wereld, religieuze fanaten zijn uit op onze scalp.

Schimmig
Gelukkig hebben twee van de drie voorbeelden iets gemeen dat weer optimistisch stemt: adekwaat preventief optreden van veiligheidsdiensten. Het is waar dat schimmig blijft hoe concreet de plannen voor een Somalische aanslag in Nederland waren.

Het is ook waar dat de meeste, misschien wel alle Somaliërs achteraf ten onrechte zijn aangehouden. Maar gevreesd moet worden dat dit soort ruwe interventies horen bij de paranoïde, orwelliaanse wereld waarin we sinds 11 september 2001 leven.

Verscheuren
Het alternatief is minder snel preventief ingrijpen, en dus een grotere kans op aanslagen. Het is waar dat de begrijpelijke boosheid over onterechte arrestaties niet goed is voor de verhoudingen. Maar echte aanslagen zullen de samenleving erger verscheuren. Kortom, liever een optreden van de Dienst Speciale Interventies te veel, dan een te weinig.

Het is niet denkbeeldig dat Kerst en Oudjaar 2010 bloediger waren verlopen dan ze nu zijn verlopen. Veel dankbaarheid hebben de veiligheidsmannen daarvoor nog niet gekregen. Bij dezen.