Bent u Holländer of Niederländer?

zondag 29 januari 2012 12:48

Nederlanders roepen tijdens voetbalwedstrijden vrolijk 'Hup Holland'

Duitsers zijn vaak zeer hoffelijk, een cliché maar waar. Ze willen elkaar en anderen graag correct aanspreken. Het gebeurt dan ook geregeld dat iemand met wie ik kennis maak informeert of ik Holländer of Niederländer ben. Dat is niet hetzelfde, toch? volgt er vaak achteraan. Klopt, zeg ik dan altijd, maar mij is het om het even. Toevallig ben ik beide.

Knarsetanden
Maar met Niederländer zit je er nooit naast, leg ik vervolgens uit. Nederland slaat immers op ons hele grondgebied, Holland is slechts een deel. Het kan voorkomen dat de niet-Hollanders, Limburgers bijvoorbeeld, een beetje gaan knarsetanden als ze Holländer worden genoemd.

Ah, reageerde laatst iemand, is Holland dan net zoiets als Beieren? Om het simpel te houden zei ik maar dat wij provincies hebben die inderdaad enigszins met de Duitse deelstaten zijn te vergelijken, maar dat Nederland geen federaal land is.

Naast hoffelijkheid bleek toen ook de Duitse gevoeligheid voor regionale identiteit een rol te spelen bij het vraagstuk ‘Holländer of Niederländer’. Duitsland heeft zestien deelstaten die vaak hemelsbreed van elkaar verschillen.

Verwarring
Bij de Duitsers is er, begrijpelijkerwijs, vaak verwarring. Mogelijk omdat we de termen zelf door elkaar gebruiken. Beatrix is koningin van Nederland, maar als Oranje een interland speelt klinkt vanaf de tribunes ‘Holland, Holland!’. Onze hele exportpromotie stoelt op het woord ‘Holland’. Maar het is de ‘Nederlandse regering.’

Veel Duitsers zijn verbaasd als je vertelt dat Nederlanders het woord Hollander of Hollands met trots kunnen gebruiken maar dat het ook negatief kan worden bedoeld. Bijvoorbeeld ‘typisch Hollands’ voor iemand die heel krenterig is.

Of dat 'Hollands' staat voor een vermeend gebrek aan levenskunst. Heel wat mensen krijgen last van plaatsvervangende schaamte bij de gedachte aan een ‘Hollandse’ lunch - boterhammen en een glas melk.

Hollandse wijk
Vroeger was het makkelijker. In Berlijn en het omliggende Brandenburg bestaat al eeuwenlang intensief contact met 'Hollanders'. Zij legden er onder meer waterwegen, sluizen en dijken aan. Sporen van hun aanwezigheid zijn in het Berlijnse dialect terug te vinden, bijvoorbeeld ‘icke’ voor ‘ik’.

In Brandenburg herinneren plaatsjes als Niemegk (Nijmegen) aan de Hollanders. Koning Frederik Willem I van Pruisen liet in de 18e eeuw een Hollandse wijk (Holländisches Viertel) bouwen in Potsdam.

Een ondernemer met een bloeiend plantencentrum in Berlijn borduurt hierop voort. Hij doopte zijn bedrijf om in ‘Der Holländer’ toen hij merkte dat het door de meeste klanten toch al zo werd genoemd. De man is Limburger, maar als er iemand is die niets liever hoort dan het woord ‘Holländer’ is hij het wel.

Oene van der Wal