Wat wil je worden? Die vraag hoor je nooit meer

woensdag 18 augustus 2010 13:36

Kies eerst een beroep en dan pas een studie

Jongeren die niet weten wat ze willen, hebben nog twee weken de tijd om een opleiding te kiezen. Daarna sluiten de poorten van de universiteiten en hogescholen en zit er voor de besluitelozen niets anders op dan een jaar rondhangen, werken en/of reizen.

Veel jongens en meiden met een havo- of vwo-diploma op zak hebben er moeite mee om te bedenken hoe ze later hun brood willen gaan verdienen. Want daar komt de keuze voor een hogere opleiding toch op neer, zou je denken. Helaas zijn ze zich daar niet genoeg van bewust. 

Dat is ze ook niet kwalijk te nemen, want er wordt tegenwoordig in de opvoeding en het onderwijs opvallend weinig aandacht besteed aan het harde feit dat je later moet wérken voor de kost.

Vaagheden
Zelden wordt havo- en vwo-jongeren nog de ouderwetse vraag gesteld: wat wil je later wórden? Als er al over de toekomst wordt gesproken, dan gaat het eerder om vaagheden als ‘een leuke baan vinden’,  ‘je talenten ontplooien’, ‘een boeiende studie zoeken’, ‘je algemeen ontwikkelen’. En niet: ‘wat dacht je van huisarts’ of  ‘is leraar Engels misschien iets voor je?’

Ook de studiekeuzetests houden hun uitslagen graag horoscoopachtig vaag. Je zult als jongere nooit een concreet advies krijgen als: ‘Je bent geknipt voor bouwkundig architect. Ga naar wetenschappelijke opleiding Architecture, Building and Planning aan de Technische Universiteit Eindhoven.’

Slechte Chinees
De site Studiekeuze123 is evenmin erg beroep-gestuurd. Je moet eerst zelf een beroep bedenken en invullen, hopen dat de site die herkent, en duimen dat er de juiste opleidingen uitrollen. De keuze is gekmakend groot: inmiddels bieden de Nederlandse universiteiten en hbo-instellingen tezamen zo’n tweeduizend verschillende opleidingen aan. Het aanbod wordt door critici wel vergeleken met de menukaart van een slechte Chinees.

Studiekeuzeadviseurs zijn al niet veel beter. Die vertellen de piekerende jongeren om vooral achter hun passies aan te gaan, met hun hart te kiezen, niet te veel over werk en geld na te denken. Want het pakt in het leven toch vaak anders uit, zeggen ze. Niet erg bemoedigend voor de tobbers die het nog niet weten.

Uithoren
Mijn advies zou luiden: als je niet weet wat je wilt gaan studeren, ga dan maar liever een jaar werken. Maar gebruik ondertussen de tijd om goed te onderzoeken wat voor werk de hoger geschoolde volwassenen om je heen doen. Praat met ze, hoor ze uit. Vraag ze ook naar de werkdruk, het geld, de carrièremogelijkheden en andere praktische zaken die je moet weten om een goed beeld te kunnen krijgen van een beroep.

Maak vervolgens een lijst van tien mogelijk aantrekkelijke beroepen en regel voor jezelf dat je tien maal een of twee dagen mee mag lopen met volwassenen in dit beroep. Spreek af dat je honderduit mag vragen.

Probeer jezelf in de toekomst voor te stellen in dit beroep. Is het perspectief aantrekkelijk? Dan weet je wat je wilt worden en kun je trefzeker de bijbehorende studie kiezen zonder te verzuipen in het overdadige aanbod.

José van der Sman