De broer van Ayaan heeft spijt dat hij heeft meegewerkt

vrijdag 12 mei 2006 16:54

Gisteravond heb ik met open mond naar Zembla gekeken. Ik ben wel wat gewend maar wat de Vara ons hier presenteerde was een vorm van journalistieke terreur.

De makers deden net of zij iets verschrikkelijks onthulden: toen Ayaan in 1992 aan de Nederlandse grens verscheen, zou zij hebben gelogen over haar naam en over het land waar zij uit vertrokken was.

Waren dit onthullingen?

Hirsi Magan
Google een paar minuten haar naam: in het grote artikel over Ayaan in het New York Times Magazine (preview) van 3 april 2005 staat dat haar echte naam Hirsi Magan is en dat zij haar geboortedatum vervalste toen zij in Nederland aankwam. In The Guardian van 17 mei 2005 doet zij hetzelfde. Bij Barend en Van Dorp heeft zij er meerdere malen aan gerefereerd.

Zij heeft dus nooit gelogen over haar leugen – alles, maar dan ook alles wat Zembla als onthulling presenteerde, was al lang door Ayaan zelf in binnen- en  buitenland aan de orde gesteld.

Duister
Maar Zembla liet dat alles weg.

Geen quotes uit de New York Times, geen clip uit BvD waarin Ayaan openlijk vertelde dat zij loog dat zij niet direct uit Somalie was gekomen maar uit Kenya.

Dat kwam Zembla niet uit. Anders konden zij niet duister suggereren dat deze dame een bedriegster was en ‘geheimen’ had. Als Zembla had verteld dat Ayaan over alles openlijk had gesproken, had men geen programma gehad.

Spectaculair
Zembla onthulde ook dat Ayaan heeft doen voorkomen dat zij haar hele jeugd in Somalië had doorgebracht. Daarover zou zijn hebben gezwegen omdat dit haar niet uitkwam want het zou niet spectaculair genoeg zijn.

Zembla bedriegt u.

Zie de stukken in de Times en de Guardian. Overal staat dat zij als zevenjarige met haar ouders naar Kenya is gevlucht. Daarover sprak zij zelf frank en vrij. Zembla maakte dus geheimen van zaken die absoluut niet geheim waren.

Ook doet Zembla voorkomen dat Ayaan niet bang hoefde te zijn voor wraak van haar familie als zij het gearrangeerde huwelijk met een neef in Canada zou ontlopen.

Eerwraak
Ook hier: Google even en zie de lijstjes met landen waar eerwraak voorkomt. Somalië is een tribale en islamitische samenleving, zeer gewelddadig – en daar zou verstoting (en de ergste vorm van verstoting: de dood) niet voorkomen?

Zembla doet net of het leuk is in Somalië. Op dit moment woedt daar de zoveelste burgeroorlog, honderdduizenden werden gedood, en wraak, eer, schaamte en trots zijn bepalende begrippen in de sociale structuur. Ook hier verkracht Zembla de werkelijkheid.

Zembla durfde het onderwerp 'besnijdenis' niet te behandelen nadat ik op deze plek hierover tekeer was gegaan. Dus ging het programma vooral over de vraag of Ayaan eigenlijk wel was uitgehuwelijkt, want dat was het argument waarom ze was gevlucht. Dus probeerde Zembla dit argument onderuit te halen.

Ayaans broer
Allereerst dit: uithuwelijking is de absolute regel voor trouwrijpe mensen in Somalië. Zembla wist drie mensen te vinden die zeiden dat Ayaan wel degelijk graag met de man wilde trouwen, zelf ontkent ze dit: waarom zou ze anders zijn gevlucht?

Ook Ayaans broer kwam aan het woord. Hij prees haar en was niet geheel duidelijk over de voor Zembla belangrijke vraag of Ayaan op haar eigen huwelijksceremonie aanwezig was. Want als zij daar was geweest, dan was dat uithuwelijken wel meegevallen, zo suggereerde Zembla.

Ik heb vandaag twee keer met Ayaans broer gesproken. Hij garandeerde me dat het huwelijk gearrangeerd was.

Hij was niet bij de ceremonie, Ayaans moeder evenmin, haar zusje ook niet, want iedereen was er tegen, het was een plan van hun vader.

De broer had zich nooit afgevraagd of Ayaan erbij was geweest, maar hij was niet verbaasd om te horen dat Ayaan dat zelf ontkende aangezien Ayaan niet met de man wilde trouwen.

Verontwaardigd
Hij was zeer verontwaardigd toen hij hoorde dat het programma slechts één doel wilde bereiken: Ayaan beschadigen door te suggereren dat zelfs het uithuwelijkingsargument niet zou deugen.

De makers hadden de broer verteld dat ze een neutraal programma maakten over het leven van de bekende politica, een biografische documentaire over een bekende persoonlijkheid, en dat hij daarom had meegewerkt.

Hij bewondert zijn zuster in hoge mate, is zeer trots op haar, en het speet hem dat hij had meegewerkt. Hij was zeer duidelijk over zijn intenties en liefde voor zijn zuster en wilde de indruk die hij mogelijk had gewekt, dat zij op de huwelijksceremonie was, corrigeren: hij was er zelf ook niet bij geweest!

Foto's
Ik vroeg hem of bij dergelijke ceremonieën foto’s worden gemaakt. Hij antwoordde bevestigend. Had hij ooit foto’s van de bruiloft gezien waarop Ayaan stond? Nee. Zembla kon ze ook niet tonen – want ze zijn er niet.

Wat blijft er van Zembla over? Een partij vuil over een onzinnig detail in haar verleden. Als zij van haar man had gehouden, waarom was zij dan niet naar Canada gegaan? En als zij niet van hem had gehouden maar hem heeft misbruikt voor een ticket, waarom is zij niet in Canada uit het toestel gestapt, in een land met veel Somaliërs en een land waarvan zij de taal sprak?

Karaktermoord streefden de makers van Zembla na. Zij hebben hun materiaal gemanipuleerd, zij hebben mensen bedrogen, en zij hebben kijkers opgehitst om een van de moedigste mensen van Nederland te gaan haten.

Tuig van de richel, die Zemblamakers. 

Nog even een PSje
De reactie van deze site ontving een mail van iemand die anoniem wil blijven. Deze mailer vertelde dat hij had gehoord dat Ayaans broer was betaald als ‘fixer-tolk’.

Als dat zo is dan had Zembla dit moeten melden. Ik heb de broer de vraag over honorering gesteld en zelf ontkende hij. Interessanter vind ik dit deel van de email:

“Overigens is de bewering dat in Somalië geen eerwraak voorkomt, en dat geweld van mannen tegen vrouwelijke familieleden taboe in Somalië taboe is, zoals Hirsi Magan beweert, klinklare onzin. Had Zembla de moeite genomen daar een onafhankelijke Somalië-expert over te ondervragen, dan hadden ze gehoord dat Somalische mannen hun vrouwelijke familieleden min of meer als hun bezit beschouwen en dat geweld vaak voorkomt.' 

'Pikant detail is nog dat raakte de Zembla-ploeg tijdens hun verblijf in de Somalische stad Galkayoo volledig in paniek raakte toen ze niet met de afgesproken terugvlucht mee terugkonden. Het team was ervan overtuigd dat iemand het op hen had voorzien, sloot zich op op hun hotelkamer, en smeekte de Nederlandse vertegenwoordiging in Nairobi te helpen bij hun evacuatie.'

Leon de Winter