Opwarming: Is het de mens of de zon?

maandag 18 mei 2009 21:28

Bas van Geel is een van de meest vooraanstaande Nederlandse klimaatonderzoekers. Hij bestudeert fossiel stuifmeel. Pardon? Jawel, fossiel stuifmeel.

Geef hem pollen uit de drol van een mammoet of uit duizenden jaren oud Hollands veen, hij tuurt door zijn microscoop en brengt klimaatveranderingen uit het verre verleden in kaart.

Van Geel is niet alleen een van de meest vooraanstaande Nederlandse klimaatonderzoekers, hij is ook een van de weinige. U zou het niet denken, te midden van al dat mediageweld van die zogenaamde deskundigen die met grote stelligheid op tv beweren dat ‘de wetenschap’ heeft aangetoond dat het klimaat opwarmt door toedoen van de mens en dat ‘de wetenschap’ het hier over eens is, maar in Nederland zijn er maar weinig klimaatdeskundigen.

Beroemd
Bij het KNMI zijn er een paar (onder wie Rob van Dorland, maar die is eenderde onderzoeker, eenderde ambtenaar en eenderde activist) maar op de lijst van citaties (hoe vaak andere onderzoekers naar jouw artikelen verwijzen – een maat voor hoezeer je serieus wordt genomen door collega’s: het zegt niet alles maar wel iets) scoren Van Dorland en zijn collega’s bij het KNMI lager dan de dissidente Henk Tennekes, ex-researchdirecteur van het KNMI, die openlijk twijfelt aan zowel het belang van het door de mens versterkte broeikaseffect als aan het nut van steeds grotere en duurder computers om het weer te voorspellen (vooral met deze opstelling trapte hij op veel tenen en daarom werd hij ook ex-researchdirecteur).

Henk Tennekes, Cees de Jager en Hans Oerlemans zijn wel Nederlandse onderzoekers die alom geciteerd worden in wetenschappelijke tijdschriften. En, mirabile dictu, juist deze drie plaatsen kanttekeningen bij de dominante visie dat de mens het klimaat verstoort en dit een klimaatcrisis zal veroorzaken.

En dan is er Bas van Geel. Die is ook wereldberoemd in zijn discipline en twijfelt nog sterker aan de dominantie van het versterkte broeikaseffect. Ik sta even bij hem stil omdat ik net een mail van hem aan mij heb gelezen plus omdat hij als geen andere deskundige de relevante vraag stelt: verandert het klimaat bovenal door toedoen van de mens of is het de zon?

Zon
Dat is een onderwerp waar ik me ook een beetje in heb verdiept en waar ik mijn vingers blauw aan heb geschreven. Lange tijd heb ik gedacht dat het zonneklaar was dat de zon sterker was dan de mens. De laatste jaren twijfel ik daar aan. Allerlei onderzoekers hebben gekeken naar de invloed die de zon uitoefent en ze komen steeds maar weer tot de conclusie dat de door sceptici als de Deense astronoom Henrik Svensmark bedachte wegen waarop de zon het klimaat zou kunnen beïnvloeden toch niet zo plausibel zijn.

Een andere belangrijke rol speelde voor mij een debat dat ik in Boston heb mogen meemaken tussen Sallie Baliunas en Judit Lean, twee vrouwen, twee vooraanstaande Amerikaanse astronomen en twee zonnedeskundigen. Het viel mij op dat Judith Lean (die wat meer op de alarmistische lijn zit) werkelijk de vloer aanveegde met Sallie Baliunas, een scepticus. 

Twijfel
Kortom, ik twijfel of de zon belangrijker is dan de mens. Dat is meer dan de meeste zogenaamde klimaatdeskundigen (die weten immers buitengewoon zeker dat de mens belangrijker is dan de zon) maar het is minder dan vroeger (toen kon ik me niet voorstellen dat die nietige mens belangrijker zou zijn dan die grote zon).

Maar elke keer als ik Bas van Geel spreek of lees, word ik toch weer wat zonniger. Hij stuurde me onlangs een artikel dat hij had geschreven voor een blad van procestechnologen, naar aanleiding van een lezing die hij voor dat gezelschap gaf. Hij vroeg of ik er ruimte voor had in de Klimaatspecial die ik voor Elsevier aan het schrijven ben – een prachtig vormgegeven boekwerk van zo’n honderd pagina’s dat binnenkort in de kiosk ligt (kopen hoor, dat is echt een win-win-situatie: u kunt meepraten over het klimaat en ik krijg er een enorm bedrag voor!).

Die heb ik niet, want de special is op een haartje na gevild, maar ik wil u de inzichten van Bas niet onthouden.

Gevoelig
In de eerste plaats wijst hij er op dat het klimaat in het verleden ‘hypergevoelig’ was voor kleine veranderingen in de activiteit van de zon. Dat staat haaks op de ketelmuziek die wordt gemaakt voor de opvatting dat het de mens is die het klmaat verandert. In dat verband haalde Van Geel een prachtig interview aan met de oude burgemeester van Londen, Ken Livingstone. In het Nederlandse blad Change had Livingstone een partij klimaatkabaal verkondigd waar de honden geen brood van lusten. ‘The optimistic scenario is that we’re heading towards tens of millions of people dying, the pessimistic scenario would be hundreds of millions. Something approaching the collapse of human civilization.’

Over het recente advies van de Nederlandse Deltacommissie om elk jaar opnieuw een miljard euro over de balk te gooien ten behoeve van de het klimaat, heeft Livingstone het volgende commentaar: ‘One billion euros a year is a relatively small price to pay for avoiding extinction. But I think that you might more realistically ask: Can Holland still exist in 2050? Because the rate of melting of our ice caps is so much more rapid than we had anticipated.’

Aards klimaat
Daartegenover stelt Van Geel zijn eigen onderzoek en dat van zijn Franse collega Michel Magny dat de zon het aardse klimaat in het verleden heeft beïnvloed op wegen die we niet begrijpen: het enige dat ze bij het KNMI kunnen meten is hoeveel zonlicht er op de aarde komt en dat varieert maar eentiende procent en dus zeggen het KNMI en het IPCC dat de zon klimaatverandering niet kan verklaren.

Wat zegt Van Geel? ‘Naar mijn mening weet niemand hoe nu, en in de toekomst, antropogene klimaatverandering en natuurlijke klimaatverandering zich ten opzichte van elkaar zullen verhouden. De kans lijkt mij bijzonder groot dat het IPCC op het verkeerde spoor zit en de rol van de mens sterk overschat, terwijl de rol van de zon sterk onderschat wordt.’

Zuurder
En dus pleit hij er voor dat de idiote nadruk die er nu ligt op klimaatbeleid wordt vervangen door aandacht voor energiebeleid. Want de aardolie raakt op, het aardgas idem, we worden steeds afhankelijker van enge landen en CO2 verandert misschien niet het klimaat maar maakt wel de oceanen zuurder en dat willen we ook niet.

Dit pleidooi is voor lezers van de papieren Elsevier herkenbaar (Bas is een van de wetenschapsmensen naar wie ik goed luister) maar verdient een veel groter publiek dan de Nederlandse precestechnologen. Vandaar dat ik er fragmenten van in mijn blog heb genoemd.

Hear, hear.

Ps. Scusi dat deze blog wat lang is uitgevallen maar het gaat weer wel over echte wetenschap, in plaats van over de islam, links of rechts en al dergelijk oninteressant geneuzel.

Simon Rozendaal