Deze winter bewijst het belang van zonnevlekken

dinsdag 5 januari 2010 16:00

Bij het KNMI mag je de term zonnevlek niet laten vallen

Op 29 september 2007 schreef ik een stuk met de kop ‘De Elfstedentocht komt!’. Het was een interview met de Engelse astrofysicus en weerkundige Piers Corbyn, die ik in Londen had opgezocht. Corbyn maakt een geheel eigen soort weersvoorspelling en baseert zich daarbij sterk op de elf- tot twaalfjarige zonnevlekkencyclus. Corbyn voorspelde in die Elsevier dat Nederland in 2008 of 2009 een Elfstedentocht zou krijgen.

Die voorspelling is niet uitgekomen. Er is in de winter van 2008 en 2009 geen Elfstedentocht gekomen. Ook de winter van 2010 (bijna goed) oogt niet lekker – tenzij het over een dag of tien gaat dooien, waardoor de sneeuw die nu op het ijs zit vastgevroren en de verdere aangroei beperkt, gaat smelten en er daarna nog een derde vorstperiode komt. In die zin heeft Corbyn ongelijk gekregen en ik als boodschapper dus ook.

Maar toch, maar toch.

Schaatsen
De winter van 2009 was al behoorlijk stevig (ik heb voor het eerst in elf jaar weer de Rottemolentocht kunnen doen) en de huidige winter belooft die van vorig jaar ruimschoots te overtreffen. Dat zullen we niet zozeer aan het schaatsen merken. Voor dat prachtige Hollandse blauwzwarte ijs is immers een combinatie van vriezen, dooien en weer vriezen nodig. Dat is ook de reden dat Nederland een van de weinige landen ter wereld is waar op natuurijs kan worden geschaatst.

Let maar op, in Scandinavië, Canada of het noorden van de Verenigde Staten wordt nooit op meertjes geschaatst. Dat komt omdat het daar in de wintermaanden meestal onafgebroken koud is waardoor de sneeuw op het ijs vastvriest en je geen glad ijs krijgt.

Maar we hebben al een vorstperiode gehad, we bevinden ons nu in de tweede en het blijft minstens nog een dag of tien vriezen. Die Elfstendentocht zal er dan wellicht niet komen maar het wordt een winter met een aardig Hellmangetal (de maat voor kou). In die zin heeft Piers Corbyn een beetje gelijk.

Zon
Volgens hem – en vele andere klimaatdissidenten (dat woord – leuker dan het besmette klimaatsceptici – leen ik even van Leon de Winter uit de Volkskrant van afgelopen zaterdag) – heeft de elfjarige zonnevlekkencyclus een grotere invloed op het klimaat dan de mens via CO2. De zon, zo moet u weten, heeft een vreemd magnetisch ritme.

Daar begrijpen we weinig tot niets van, alleen kunnen we wel het aantal donkere vlekken op de zon tellen. Als we dat doen, merken we een elf- tot twaalfjarige cyclus. Diverse mensen hebben al geconstateerd dat er de afgelopen decennia vaak een Elfstedentocht rond een zonnevlekkenminimum is verreden. Dat geldt in elk geval voor de laatste vier: 1963, 1985, 1996, 1997.  Zoals u merkt zit er elke keer om en nabij elf jaar of een veelvoud daarvan tussen.

Zonnevlekken
De huidige winter is stevig en valt net als die van vorig jaar ook in dat patroon (soms heeft de zonnevlekkencyclus zelfs een dertienjarige periode). Een Engelse krant meldde dat arme gepensioneerden massaal goedkope tweedehandsboeken kopen om die te kunnen verstoken (goedkoper dan hout). In China is het idioot koud, in Noord-Amerika en Europa idem.

Je zou toch denken dat ze zo langzamerhand bij het KNMI en het IPCC eens serieus aandacht zouden gaan schenken aan de zonnevlekkenhypothese. Maar nee, het KNMI telt zelfs geen echte zonnedeskundige (ja, Rob van Dorland houdt het via de zogeheten Club de Soleil een beetje bij maar dat is iets anders dan de deskundigheid van Kees de Jager en Bas van Geel – de enige twee echte Nederlandse experts op dit gebied) en als je in De Bilt alleen al het woord ‘zonnevlekken’ noemt,  kun je je volgende periodiek op je buik schrijven, als je al niet met pek en veren wordt overgoten.

Ik beweer niet dat alleen de zonnevlekkencyclus het klimaat regisseert – er zal vast ook een rol of rolletje zijn voor CO2 – maar het wordt tijd dat een en ander eens een keer serieus wordt onderzocht.

Simon Rozendaal