Is dat Higgs-deeltje vier miljard waard?

woensdag 14 december 2011 11:18

Robbert Dijkgraaf vertelde enthousiast over het Higgs-deeltje

Ik durf het bijna niet te zeggen maar ik word warm noch koud van het Higgs-deeltje. Dat is schandalig voor een wetenschapsredacteur, ik weet het, maar ja, het is waar. Al dagen lang schrijven mijn collega’s heel opgewonden over de mogelijke vondst van het Higgs-deeltje in de nieuwe versneller bij Genève.

Populisme
Ik zal vast en zeker besmet zijn door het vreselijke virus dat in Nederland rondwaart en dat met grote verachting ‘populisme’ wordt genoemd maar ik vraag me ook af of het werkelijk nodig is om een tunnel van vier miljard euro te bouwen om dit deeltje te vinden.

Naar het bewuste deeltje wordt al veertig jaar gezocht en het wordt afwisselend het God-deeltje dan wel de heilige graal van de deeltjesfysica genoemd.

Kom op mensen.

Dat is allemaal pr-taal van de deeltjesfysici en van CERN, het onderzoekscentrum in Genève dat bijna net zo handig is in het bespelen van de publiciteit als de NASA en het IPCC.

Nobelprijs
U moet weten dat deeltjesfysici zich  vroeger – zo’n vijftig jaar geleden –hoog boven in de wetenschappelijke apenrots bevonden. Bijna elk jaar ging de Nobelprijs natuurkunde wel naar een deeltjesfysicus en elke wetenschapsminister trok jaarlijks graag honderd miljoen uit voor de speurtocht naar de heilige deeltjesgraal.

Inmiddels zijn de deeltjesfysici hun hoge status kwijt geraakt. Het speuren naar genen bijvoorbeeld staat in hoger aanzien. Bovendien is de familie van deeltjes zo ongeveer compleet. Er missen nog een paar heilige gralen, zoals het Higgs-deeltje, en sommige heilige gralen zullen nooit kunnen worden ontdekt omdat daarvoor versnellers nodig zijn van hier naar de maan en weer terug.

Deeltjes
Nog even voor alle duidelijkheid, ook ik heb mijn vingers blauw geschreven over deeltjes. Ik ben diverse malen bij Cern geweest en was diep onder de indruk: het is een ondermaans equivalent van de ruimtereizen van de Nasa – met het bijbehorende vernuft en dito geavanceerde technologie.

Ook vind ik het nog steeds een wondertje dat achter de zichtbare werkelijkheid nog een onzichtbare werkelijkheid van atoomkernen en elektronen schuil gaat en dat er in die atoomkernen weer andere deeltjes zitten en dat daar misschien een soort snaren in verborgen zitten en dat er misschien wel dertien dimensies zijn, waarvan enkele opgerold. 

Hype
Maar al dat gehype van nu is bizar. De grote koppen in de Volkskrant (‘jarenlange zoektocht naar heilige graal voor deeltjesfysica nadert zijn ontknoping’) en de tweegesprekjes tussen Jeroen Pauw, Paul Witteman en Robbert Dijkgraaf, allebei met rode konen, bij Pauw en Witteman.

Is die opwinding echt? En waarom stelt niemand kritische vragen? Is het nu echt zo bijzonder om dat deeltje te vinden als het al veertig jaar geleden voorspeld was door meneer Higgs en dan ook nog eens bij precies die energie wordt ontdekt die was uitgerekend?

Het is leuk, net zo als het leuk is wanneer je je mobieltje kwijt bent en hij inderdaad, wat je al vermoedde, onder de autostoel ligt, maar ja, niet meer dan dat, toch? En waarom vraagt niemand of vier miljard niet een beetje veel is? Waarom stellen journalisten heel kritische vragen aan alles en iedereen maar vallen ze in katzwijm voor een hoogleraar in de natuurkunde?

Simon Rozendaal