De tien geheimen van een goede relatie

We leven in een romantische cultuur waarin verliefdheid en hartstocht worden beschouwd als de belangrijkste ijkpunten van een goede relatie. Geen goed uitgangspunt, zeker als je het Duitse spreekwoord 'liefde op het eerste gezicht is optisch bedrog' leest. Liefde ontneemt het zicht op belangrijke, andere voorwaarden voor een goede verhouding.

De harde cijfers spreken wat dat betreft boekdelen: van alle paren die serieus samenwonen, breekt de helft vroeg of laat op. Van alle paren die trouwen, zal een kwart uit elkaar gaan voordat de dood hen scheidt.

Een kwart van alle huwelijken strandt

Wat is er dan wel nodig voor een prettige, duurzame, intieme relatie? We zullen het meteen verklappen: zelfkennis, mensenkennis, gelijkgezindheid, gelijkwaardigheid, inlevingsvermogen, sociale vaardigheid, aanpassingsvermogen, betrouwbaarheid, intelligentie en seksuele bevrediging.

Waarom gaat het zo vaak mis? Omdat veel mensen niet aan de hoge eisen van een goede relatie kunnen of willen voldoen.

1 Zelfkennis
Inzicht hebben in wat je in een partner zoekt en van hem of haar verwacht. In onze samenleving wordt de keuze van een partner allang niet meer beperkt en gestuurd door allerlei maatschappelijke restricties. Katholieken mogen tegenwoordig met protestanten trouwen, rijken met armen, mannen met mannen. De keuze is meestal onbeperkt.

Totale vrijheid van keuze betekent dat iedereen op de relatiemarkt een potentiële kandidaat is. Wie zichzelf niet kent en niet ongeveer weet welke kenmerken en eigenschappen hij belangrijk vindt bij een ander, loopt het risico van de ene mislukte relatie naar de volgende te zwalken.

2 Mensenkennis
Je kunt wel weten wat je zoekt in een partner, maar vervolgens moet je ook nog in staat zijn die eigenschappen in de ander te herkennen. Dat is makkelijker bij oppervlakkige kenmerken zoals uiterlijk, status en inkomen. Maar het wordt een stuk lastiger bij belangrijke karakterkwesties.

Partners hoeven wat persoonlijkheid betreft niet per se op elkaar te lijken, maar moeten elkaar in dit opzicht wel volledig accepteren. De persoonlijkheid van een volwassen mens is moeilijk te veranderen, dus als die je niet aanstaat, kun je beter geen verhouding beginnen.

Ook is het moeilijk een duurzame relatie op te bouwen als een van de partners introvert, neurotisch of onzeker is. En het is vrijwel onmogelijk als béide partners een of meer van deze persoonlijkheidseigenschappen hebben. Mensen die open en vriendelijk zijn en een hoge zelfwaardering hebben, hebben een redelijke kans om een goede relatie te smeden.

3 Gelijkgezindheid
Overeenkomsten hebben wat betreft achtergrond en opvattingen. Hoe meer de partners op elkaar lijken wat betreft hun sociaal-culturele achtergrond, opleiding en maatschappelijke positie, hoe beter dat blijkt te zijn voor de relatie. Want ze delen meer opvattingen en kunnen gemakkelijker hun levens op elkaar afstemmen.

Een goede relatie ontstaat het beste als de prioriteiten in het leven op elkaar zijn afgestemd. Dan gaat het om de individuele en gezamenlijke doelen, de tijd en moeite die ieder van de partners daarin steekt en het geld dat ze ervoor over hebben.

4 Gelijkwaardigheid
Overeenstemming vinden over de onderlinge rolverdeling. Gelijkwaardigheid dient niet verward te worden met totale gelijkheid. Waar het om gaat is dat partners hun taken zodanig verdelen dat beiden er tevreden mee zijn en zich nuttig en gewaardeerd voelen. Hoe de taakverdeling eruitziet, maakt niet uit. Die kan variëren van traditioneel (de man als kostwinner en de vrouw als moeder en huishoudster) tot zeer modern (beiden werken en zorgen evenveel).

Belangrijk is vooral dat béide partners voor een bepaald model kiezen en zich er ook aan houden. En dat er altijd over te praten valt, zonder hooglopende ruzie. Ieder moet zich bovendien begripvol en flexibel kunnen opstellen als het tijd wordt voor verandering.

Je inleven in de ander gaat niet vanzelf

5 Inlevingsvermogen
Om prettig te kunnen samenleven met een partner, is het van essentieel belang om te weten hoe hij of zij in elkaar zit en zich in verschillende omstandigheden voelt. Want alleen dan is het mogelijk om met zijn of haar gevoelens rekening te houden en mee te leven.

Je kunnen inleven in een ander gaat niet vanzelf. Er is een grondige kennis van diens verleden en heden voor nodig. Wat waren en zijn de belangrijke gebeurtenissen in het leven van je partner, welke persoonlijke doelen streeft hij na? Maar ook: wat is zijn favoriete televisieprogramma, waar is hij op zijn werk mee bezig, enzovoort.

6 Sociale vaardigheid
Goed kunnen praten, luisteren en conflicten vreedzaam oplossen. Als een van de partners niet (meer) normaal kan praten en luisteren, dan ziet het er somber uit voor de verhouding.

Volgens de Amerikaanse psycholoog John Gottman is elke slechte en tot mislukken gedoemde relatie meteen te herkennen aan de manier waarop partners communiceren bij onenigheid.

Als bijvoorbeeld een van de twee de discussie over een heikel punt (zoals: wie zet de vuilnis buiten) opent met een negatieve, verwijtende opmerking, dan zet dat al meteen de poort open voor wat hij 'de vier ruiters van de Apocalyps' noemt: zeer schadelijke vormen van communicatie die tot de ondergang van de relatie zullen leiden.

De eerste ruiter is kritiek. In plaats van een klacht te uiten (ik dacht dat jij de vuilnis buiten zou zetten), wordt meteen een venijnige aanval op het karakter van de ander gelanceerd (je bent zoals gewoonlijk te belazerd om iets te doen). De tweede ruiter is minachting, door te vechten met hatelijkheden, sarcasme en cynisme (ach mens, heb je weer wat te zeiken). De derde ruiter is wat de Amerikanen zo mooi blameshifting noemen: de schuld altijd naar de ander verschuiven. De vierde ruiter, en tevens de meest dodelijke, is (quasi) onverschilligheid. Een muur van zwijgzaamheid optrekken waar niet meer doorheen te breken valt.

In een goede relatie kan hartstochtelijk ruzie worden gemaakt, maar duiken zelden tot nooit deze vier ruiters op. Beide partners waken ervoor elkaar fundamenteel te bekritiseren, belachelijk te maken en de rug toe te keren.

In de hitte van de strijd blijven ze juist subtiele signalen geven (verbaal of non-verbaal) dat ze elkaar mogen, respecteren en vertrouwen. Om de schade te beperken, doen ze tijdens de ruzie geregeld herstelpogingen (een relativerend grapje, een aanraking) die effect sorteren. Wat overigens niet wil zeggen dat het probleem wordt opgelost.

7 Aanpassingsvermogen
Leer leven met andermans eigenaardigheden. Want de meeste verschillen tussen partners zijn van fundamentele aard en niet meer te veranderen. Van een brutale machovent maak je geen bescheiden, fijngevoelige man, hoe graag je ook zou willen en hoe zeer je er ook op aanstuurt. Van een schuchtere verlegen vrouw maak je geen feestbeest.

Beloftes nakomen is een onderdeel van betrouwbaarheid

8 Betrouwbaarheid
Goed doordachte afspraken kunnen maken en deze ook altijd nakomen. Of het nu gaat om wie de vuilnis buiten zet of over trouw en ontrouw, het niet nakomen van afspraken leidt tot toenemende ergernissen en conflicten. En die kunnen de poort openzetten tot minachting, hatelijkheid en onverschilligheid. In een goede relatie zijn partners dus voorzichtig met toezeggingen en doen alleen beloftes die ze ook daadwerkelijk willen en kunnen nakomen.

9 Intelligentie
Problemen in de relatie goed kunnen inschatten en oplossen. 'Scheiden is voor de dommen', stond er als kop boven een krantenartikel over een onderzoek van de Nederlandse socioloog Jaap Dronkers waaruit blijkt dat er een verband is tussen intelligentie en de kans op scheiding. Met intelligentie bedoelde de onderzoeker overigens niet een hoog opleidingsniveau, maar het vermogen om problemen op te lossen.

De uitkomst van het onderzoek is beslist niet verwonderlijk, in ogenschouw genomen wat er allemaal nodig is aan eigenschappen en vaardigheden om een relatie goed te houden. Mensen met een sterk probleemoplossend vermogen zijn zonder meer beter in staat de vele klippen te omzeilen waarop een relatie kan stuklopen.

Een verhouding waarin de seksuele behoeften onverenigbaar zijn, gaat vrijwel zeker kapot.

10 Seksuele bevrediging
Een seksleven dat aan de behoeften van beiden voldoet. Niet alleen in de eerste maanden, maar tot in lengte van dagen. Niet alleen als er (nog) geen kinderen zijn, maar ook in de vreselijke jaren dat peuters dag en nacht de aandacht opeisen en voortdurend ongewenst de slaapkamer binnendringen.

Wat heet goed? Daar is in het algemeen natuurlijk geen zinnig woord over te zeggen. Hooguit dat goed is wat beiden goed genoeg vinden in de verschillende fasen van hun verhouding.

Het is immers juist de lichamelijke intimiteit die een goede verhouding moet onderscheiden van alle andere relaties die beide partners hebben. Als de lust of wil om te vrijen bij een van de partners ontbreekt, dan maakt de verhouding weinig kans meer.