Mannenmode: Knoop open of knoop dicht?

Blinde sluiting
De knopen zijn er wel, maar ze zijn niet te zien. De knoopsgaten zijn weggewerkt in een speciale bies achter het voorpand. Dat wordt een blinde sluiting genoemd. Prada verbande de knoop uit haar nieuwe wintercollectie voor 2008/2009. Ongetwijfeld zal daardoor de blinde sluiting weer in de mode raken. Militaire kostuums laten vaak een overdaad aan liefst blinkende knopen zien.

Gulp
Broeken van een goed maatpak, maar ook veel jeans sluiten met knopen in plaats van een rits. Voordeel: de stof valt mooi plat en bolt niet raar op bij het zitten door de stijve rits. Nadeel: dichtdoen gaat langzamer. Overigens: een gulp knoopt u dicht van onder naar boven en open van boven naar onder. Bij jeans wordt vaak de onderste metalen knoop open gelaten. Kwestie van bewuste nonchalance, die extra de aandacht trekt.

Blauwe knoop
Ooit droeg een geheelonthouder een blauwe knoop om duidelijk te maken dat hij alcohol principieel afwees. ‘Van de blauwe knoop zijn’ (een echte knoop, dus niet het gelijknamige bloemetje), stond voor: niet drinken. Een paar jaar geleden werd de blauwe knoop het herkenningsteken van kleren die op verantwoorde wijze zijn geproduceerd.

Parelmoer
Tegenwoordig zijn veel knopen van kunststof, maar vaak bootsen ze natuurlijke materialen na, bijvoorbeeld door hun gevlamde tekening. Been, hertshoorn (gesneden uit het gewei), hout, leer, koper, ivoor, halfedelsteen en parelmoer (van de schelp met die mooie iriserende parelglans) waren vroeger favoriet. Parelmoeren knopen versieren luxere hemden. Zo brengt Borrelli shirts met extra dikke parelmoeren knopen. Heel sierlijk, maar het vraagt wel wat behendigheid. Wie die dikke knoopjes te lastig vindt, kan zijn hemd met platte parelmoeren knopen bestellen.

Knoopsgatsteek
Echt mooie knoopsgaten zijn, met extra dik knoopsgatgaren, in de knoopsgatsteek aangebracht. Liefst met de hand.

Dankzij de Turken
De Germanen kenden in onze streken in de bronstijd al een vroege voorloper van de manchetknoop, een soort houtje-touwtje-sluiting van leer. Mede door de komst van de Romeinen, die hun gedrapeerde kleren met een sierspeld (fibula) sloten, verdween de kennis over knopen in het Westen. Via de kruistochten werd de knoop opnieuw ontdekt in het Nabije Oosten. De Turkse knoop werd een rage: man en vrouw droegen in plaats van wijde gewaden, slanke doorknoopjurken die voor met een enorme rij knopen sloten.Een veertiende-eeuwse mode die is gestold in de dracht van de soutane, waar religieuzen zich nu nog in hullen.

Een oog van knopen op couturehemd Maison Martin Margiela

Een, twee, drie of tien?
De hoeveelheid knopen op een jasje is afhankelijk van de mode en van persoonlijke voorkeur. Momenteel zijn veel variaties gangbaar. Zowel eenknoops als double-breasted jasjes (met twee rijen knopen naast elkaar) duiken veel op in modecollecties. Het meest voorkomend zijn twee of drie knopen onder elkaar (single-breasted). Als de hoogste knoop bijna schuilgaat achter de revers wordt wel gesproken van tweeënhalve knoop. Zes of vier knopen verdeeld over twee rijen zijn weer modieus. Heeft uw double-breasted jasje slechts twee knopen naast elkaar, of acht of tien knopen in totaal, dan draagt u een oud exemplaar dat hip was in de jaren negentig óf het nieuwste Versace-pak.

Open of dicht
Gek genoeg is het de gewoonte om de knopen van een jasje niet allemaal te sluiten. De knopen van een rokkostuum gaan zelfs nooit dicht: zo is er zicht op het ceremoniële vest eronder dat weer wel geheel gesloten wordt gedragen.

Wie een single-breasted jasje met twee, drie of meer knopen helemaal sluit, maakt een wat boerse indruk, alhoewel er ook genoeg foto’s zijn van sophisticated filmsterren met alle knopen van hun jasje dicht.

In de regel gaat de knoop op taillehoogte altijd dicht, de onderste knoop blijft liefst open. Dat geldt ook voor de onderste knoop van een gilet. Ook bij double-breasted jasjes wordt de onderste rij knopen meestal niet gesloten, in elk geval de knoop dicht bij de sluiting niet.

De charismatische CNN-presentator Anderson Cooper heeft er volgens zijn critici een gewoonte van gemaakt om zijn jasje los te knopen als zijn gesprekspartner confidenties gaat doen. Zo straalt Anderson extra aandacht uit. Doorgaans is het handig het jasje altijd los te knopen als u gaat zitten. Dat oogt en voelt comfortabeler, en de kraag van het jasje schuift niet over uw nek en hemdboord. Maar vergeet niet dat bij het opstaan de knoop op taillehoogte weer dicht moet. Zeker bij wat officiëlere momenten, of als u een zaal toespreekt.

Verborgen knopen
Wie echte bretels draagt, dus zonder klemmen, haakt die vast aan knopen aan de binnenzijde van de broeksband. Een dergelijke broek moet volgens de puristen niet ook riemlussen hebben. Alleen al de suggestie van riem én bretels doet hen blozen. Maatwerkbroeken kunnen nog meer verborgen knopen hebben. De omslag, of plint, onder aan de pijp kan soms met een knoopje worden losgemaakt zodat hij schoon geborsteld kan worden.

Kussende knopen
Knoopjes onder aan de mouw die deels over elkaar heen liggen (ze ‘kussen elkaar’, de internationaal gebruikelijke term is dan ook kissing buttons ) duiden oorspronkelijk op kostbaar handwerk.

Kussende knopen van Dimaggio

Kunstknopen
Buttons is een Amerikaans kijk- en leesboek over opvallend mooie en oude knopen, ware kunstwerkjes. Het is geschreven door de eigenaren van Tender Buttons, een winkel in New York, vernoemd naar het gelijknamige boek van Gertrude Stein uit 1914. De samenstellers van dit knopenboek strikten zowaar de beroemde schrijver Tom Wolfe voor een inleiding en de kunstenaar Jim Dine voor een voorwoord. Dine bekent dat hij graag de knopen op zijn kleren vervangt door verschillend gekleurde exemplaren. ‘Voor een sterker totaaleffect.’

Status
Er was een tijd (tot de jaren zestig van de afgelopen eeuw) waarin het eenvoudig was: één knoop onder aan de mouw betekende dat het jasje voor het platteland was bedoeld. Door het actieve karakter van deze dracht was zo’n knoop vaak van gevlochten leer. Dat combineerde mooi met ruige tweed of stoere ribstof. Met twee knopen op de mouw kreeg het jasje al stadse allure. Drie was uitgesproken chic, terwijl vier overdadig, en dus feestelijk werd bevonden.

Kom daar nu nog maar eens om. Sportieve tweedjasjes laten vijf knopen zien, terwijl smokings het soms met geen of een enkele knoop moeten doen.

Status II
Knopen onder aan de mouw van het jasje zijn even rudimentair als de pootjes van een walvis. Ze dienen nergens meer toe, maar ooit hadden ze wel degelijk een functie. Wie in de tijd van de Barok de kanten weelde van zijn dure hemd wilde tonen, knoopte zijn mouwen open. Wie nu de knopen onder aan zijn mouw open kán knopen, laat zien dat hij een maatpak met veel handwerk aan heeft. De snob die bang is dat anderen dat aan de snit niet zien, laat het onderste knoopje open, of in erg opschepperige gevallen de onderste twee.

Knoopsgat
Revers konden ooit worden gesloten. Zo af en toe wil een ontwerper daar nog weleens op teruggrijpen en plaatst hij ook een knoop achter de revers. Veelal rest er op de linkerrevers, aan de kant van het borstzakje, een knoopsgat waar nooit een knoop doorheen gaat. Bij een maatwerkpak is dit sierknoopsgat meestal wel open, zodat er een bloem doorheen kan.
Dit knoopsgat is ook de plek voor het zogenoemde knoopsgatversiersel. Dat is de daagse draagwijze van een officiële onderscheiding: een sterk ingekrompen versie van het lint van een decoratie. Een versiersel dat volgens de etiquette ‘wordt gedragen op de linkerrevers van colbertkostuum of jacquet’.

Ontwerper in de knoop
Ontwerper Marc Newson verbreedde op verzoek van modemerk G-Star zijn werkterrein van meubels, auto’s en interieurs naar een kleine, maar bijzondere collectie kleren. De knoop werd het kenmerk van de collectie uit 2005 en nam ook later een opvallende plaats in.