Regels voor het dragen van een smoking

Amerikanen weten het zeker: 10 oktober 1886 is de geboortedag van de tuxedo, zoals zij de smoking noemen. Griswold Lorillard trok ter ere van een herfstbal in Tuxedo, New York, het nieuwe pak aan dat zijn vader had bedacht.

Populaire feestkleding

De rijke tabaksmagnaat Pierre Lorillard senior meende dat het traditionele rokkostuum ook alleraardigst zou staan zonder onhandige zwaluwstaart. Het verhaal wil dat hij de jeugd de eer gaf de verkorte versie, die later werd vernoemd naar haar geboorteplaats, te introduceren.

Stand
In dezelfde tijd in Europa hadden heren van stand de gewoonte om zich na het diner, gescheiden van de dames, terug te trekken om te roken. De officiële lange jas ging uit en werd verwisseld voor een fluwelen huisjasje met satijnen biezen dat later de naam kreeg van het genot waar het jasje sterk naar rook: smoking.

Pas in de jaren twintig van de afgelopen eeuw wordt de smoking/tuxedo populair en verschijnt hij ook op iets formelere feestjes. Doordat de Hollywood-musicals uit de vooroorlogse crisisjaren zoveel dans- en feestscènes in avondkledij hadden, wordt deze kleding het symbool van betere tijden. Zodra die in het echte leven aanbreken, krijgt de smoking een formelere status. In rangorde onder het jacquet (voor rouw- en trouwceremonie overdag) en het meer vormelijke rokkostuum.

Variaties
Als de naoorlogse verschijning van de smoking enigszins standaard wordt, kunnen ontwerpers het niet laten om variaties te lanceren: rare sjaalkragen, kleur in plaats van het deftige zwart of nachtblauw, versieringen als een gedessineerd vestje of een cummerbund (taillesjerp).

Ook deze winter hebben modeontwerpers plezier gehad in het verhaspelen van de standaardsmoking. Op de catwalk werden rok en smoking gecombineerd, en kregen zij concurrentie van glanzend fluwelen jasjes. De strik gaat los of verdwijnt zelfs. Dat past bij de weinig coherente historie van de smoking.

Draag geen cummerbund

Daarom is het ook overdreven om een strenge code toe te kennen aan het dragen van zo'n pak. Voor wie toch graag bon ton in smoking verschijnt, zijn er regels en wenken. De belangrijkste is gelukkig simpel: heren, houd het sierlijk, maar sober. Laat de dames stralen!

REGELS VOOR HET DRAGEN VAN DE SMOKING
(Die gebroken kunnen worden door mannen met een overdosis smaak, gevoel voor mode of alles verzengende charme)

• Kies een perfect passende smoking in een zo sober en donker mogelijke uitvoering van comfortabele wol. Draag er een klassiek wit katoenen hemd bij, eventueel met opstaand boord en geplisseerd front, en liefst met dubbele manchetten. Kies een zwarte strik, de mooiste strikt u zelf. Een wit jasje of geheel witte smoking is voorbehouden aan tropische temperaturen en oorden, en is dus in Nederland misplaatst.
• Zie af van het dragen van een horloge (gezelligheid kent immers geen tijd) of een riem (te praktisch). Donkere bretels kunnen wel. Reduceer ballast als portefeuille en sleutels tot het minimum. Draag het liefst zijden, maar in elk geval kuitlange, zwarte kousen. Kies voor hoogglanzend zwarte schoenen, liefst instappers. De manchetknopen zijn sierlijk en van edelmetaal.
• Kies geen kleurrijke accessoires zoals een wijnrode cummerbund. Zo’n sierlijke sjerp kan alleen op een zeer platte buik. Voor ieder ander: kies voor een zwarte cummerbund en draag hem met de plooitjes omhoog.
• Ook oppassen met te decoratieve randjes langs de broeksnaad of met zo'n wuft wit satijnen sjaaltje met franje. U gaat een oneerlijke strijd met de kerstboom aan en die wint u nooit.
• Een slecht passende – de tailleband krimpt niet, het is de buik die groeit – of ooit erg modieuze, maar nu ouderwetse smoking (herkenbaar aan te brede of te smalle schouders). Die dient te worden verruild voor een actueel exemplaar, of desnoods voor een stijlvol zwart of nachtblauw pak, gecombineerd met elegante das en een klassiek wit hemd en zwarte schoenen.

Dit artikel verscheen eerder in Elsevier Thema, november 2005