Europese Grondwet: Precies fout

woensdag 23 mei 2007 13:12

Eind juni wil de Duitse bondskanselier Angela Merkel op een top in Brussel de afgewezen Europese Grondwet in een nieuwe verpakking presenteren. Merkel wil de oude Grondwet liefst volledig intact laten, maar de nieuwe Franse president, Nicolas Sarkozy, heeft die nieuwe verpakking ('miniverdrag') nodig om aan zijn eigen publiek te kunnen verkopen dat er niet opnieuw een Frans referendum hoeft te worden gehouden.

In Brussel wordt volgens het plan-Merkel-Sarkozy niet alleen een tijdschema vastgelegd, maar ook alvast het karakter van de nieuwe Grondwet. In de tweede helft van het jaar gaan de 27 EU-lidstaten volgens plan over de verdere invulling onderhandelen. Voor de jaarwisseling zou dat moeten zijn afgerond, vanaf februari 2008 moeten de nationale parlementen instemmen en in het voorjaar van 2009 moet het nieuwe verdrag in werking treden.

Voor de Nederlandse burgers, die de oude Europese Grondwet met een overtuigende meerderheid wegstemden, is het cruciaal te weten hoe het nieuwe verdrag eruit gaat zien. En welke rol de eigen regering daarbij speelt. En vervolgens of ze wederom in de gelegenheid worden gesteld om, net als in 2005, hun oordeel erover te vellen.

Welnu: het heeft er alle schijn van dat de oude Grondwet hooguit van wat toeters en bellen wordt ontdaan, maar dat de inhoud niet veel anders zal zijn. Het kabinet-Balkenende IV wekt desondanks de indruk dat het nieuwe 'wijzigingsverdrag' zoveel minder voorstelt dan de afgewezen Grondwet dat het resultaat alleen maar aan de Eerste en de Tweede Kamer hoeft te worden voorgelegd. Hoe het er werkelijk voorstaat, kan het best worden geïllustreerd met een uitlating van CDA-Tweede Kamerlid Henk Jan Ormel, die zegt dat het al heel wat is als het nieuwe verdrag 5 procent afwijkt van de afgewezen Grondwet.

Het kabinet-Balkenende zegt bij herhaling goed naar het Nederlandse volk te hebben geluisterd en op basis daarvan de heronderhandelingen te zijn aangegaan. Maar wat die inzet precies is, blijft mistig. Veeleisend is Nederland in elk geval niet. Als de naam 'Grondwet' verdwijnt, evenals het Europese volkslied en de Europese vlag, dan lijken Balkenende en de rest van het kabinet al erg tevreden.

Maar daar gaat het natuurlijk niet om. De Europese Grondwet belichaamde vooral het overhevelen van een gigantisch pakket bevoegdheden en het verlies van vetorechten aan het almaar uitdijende Europa. Het kabinet-Balkenende wil aan die overhevelingen helemaal niet aan tornen.

Dat is zeer onverstandig. Juist de machtsoverheveling naar Brussel op terreinen als strafrecht, immigratie en toegang van buitenlanders tot de verzorgingsstaat, zou vanuit Nederlands belang krachtig moeten worden bestreden. Maar het kabinet blijft tegen beter weten in beweren dat het Nederlandse electoraat het op prijs stelt als Europa over de immigratie naar de Nederlandse verzorgingsstaat gaat. Het is een grote fout, en bovendien een opzichtige falsificatie.

Als er dus één punt is waarop het kabinet de eigen – goeddeels geheime – onderhandelingsinzet moet omgooien dan is het wel het overdragen van bevoegdheden op typisch nationaal niveau, zoals de immigratie en de relatie tussen immigratie en sociale zekerheid. Europa moet de regie over deze zaken niet in handen krijgen, voor zover dat al niet is gebeurd. Het enige waarop Europese samenwerking in dat verband nuttig kan zijn, is het buitenhouden van ongewenste immigranten – niet het binnenlaten van wie dan ook (zie ook 'Stop zinloze immigratie!' vanaf pagina 22).

Zaken als immigratie moeten een nationale bevoegdheid blijven. Mocht dat in Europees verband een onhaalbare zaak zijn, dan zou het kabinet in het Nederlandse belang handelen door, net als de Britten en eerder de Denen deden, voor Nederland een opt-out – een uitzondering – te bedingen.

Het is de hoogste tijd dat het kabinet op zijn schreden terugkeert en een soortgelijke onderhandelingspositie kiest als de Britten, die de machtsoverheveling naar Brussel wél bekritiseren en als alternatief voor zichzelf uitzonderingen claimen.

Mocht het kabinet de ingeslagen heilloze weg willen voortzetten, dan is er gelukkig nog een noodrem. Heeft vicepremier Wouter Bos als PvdA-leider niet duidelijk gezegd dat als er weer net zoiets komt als de afgewezen Grondwet, er dan opnieuw een referendum moet komen? Welnu, de afgewezen Grondwet herleeft, met steun van de Nederlandse regering.

Op naar het volgende referendum.

Door Syp Wynia