Marktwerking: Koopzondag onder vuur

woensdag 10 oktober 2007 16:24

Verwacht niet van politici dat ze consequent zijn. 'Ruimte om te ondernemen' staat er als citaat onder de foto van CDA-minister Maria van der Hoeven op de website van het ministerie van Economische Zaken. Voor winkeliers wil ze die ruimte echter beperken.

De minister wil het aantal koopzondagen indammen door de Winkeltijdenwet strenger toe te passen. Nu mogen gemeenten die zichzelf als toeristische trekpleister uitroepen winkels toestaan vaker dan twaalf zondagen per jaar de deuren te openen. Volgens het kabinet gebruiken sommige gemeenten die uitzondering in de Winkeltijdenwet oneigenlijk: de gemeente is in de verste verte geen toeristisch oord, maar stelt toch de winkels open. 'Sinds VVD'er Annemarie Jorritsma burgemeester is van Almere, noemt de stad zich plots toeristisch,' zegt Eus Peters van lobbyclub MKB Nederland. 'Dat slaat nergens op. Ik kan het weten, want ik woon in Almere.'

Winkeliers zelf zijn verdeeld over de koopzondag. Zo vindt MKB Nederland dat Van der Hoeven gelijk heeft. Het is oneerlijk dat winkels in de ene stad wel open mogen en in de andere niet. Bovendien zijn de koopzondagen vooral schadelijk voor winkeliers zonder personeel. Zij kunnen niet de hele week open zijn en verliezen marktaandeel aan het grootwinkelbedrijf. 'Mensen geven een euro maar één keer uit,' zegt Peters.

Maar Mitex, de vereniging van mode­winkels die is aangesloten bij MKB Nederland, is van mening dat gemeenten hun vrijheid moeten behouden. Ook de Raad Nederlandse Detailhandel is 'faliekant tegen' het inperken van de koopzondagen. Ze vergroten de omzet. 'Ik ken geen ondernemer die openblijft als hij niks verkoopt,' zegt Sjoerd Veenstra, adjunct-directeur van die Raad.

Over het algemeen vinden vooral de grotere winkels de koopzondag gunstig. Maar ook hier gelden uitzonderingen. Het Zeeuwse Hulst is weliswaar 'een toeristisch oord', maar Jan-Frans Mulder, CDA-burgemeester, vreest dat het kabinet de koopzondagen ook op andere manieren zal inperken. 'Dan stort de hele middenstand in elkaar. In Hulst zijn al sinds de negentiende eeuw de winkels op zondag open.' In het Verenigd Koninkrijk zorgden de ruimere winkeltijden aanvankelijk voor een daling van het aantal kleine winkels maar recent juist voor een stijging van specialistische levensmiddelwinkeltjes.

Onder consumenten zijn het vooral de werkende stellen met kinderen die de vele koopzondagen waarderen. Het biedt de mogelijkheid werk en zorg beter te combineren. Moeders blijken erg gehecht aan de koopzondag. En niet louter om te winkelen, zegt Veenstra. 'Voor moeders is het ideaal om dan te werken. Door de toeslag verdienen ze in een middag evenveel als op een hele dag doordeweeks. En hun man kan op de kinderen passen.' Het plan staat dan ook haaks op die andere wens van het kabinet: meer mensen en vrouwen aan het werk.

Sowieso is het beperken van economische activiteit op zondag achterhaald. Internetwinkels zijn op zondag gewoon open en verkopen juist op die dag veel spullen. Is dat eerlijk? Bovendien betekent het toestaan van ruime openingstijden niet dat winkels ook daadwerkelijk opengaan. Winkels mogen zes dagen per week van zes uur 's ochtends tot tien uur 's avonds de deuren openen. Toch zijn er maar nauwelijks winkels die dat doen. Veenstra: 'Je hoeft ondernemers niet te vertellen hoe ze geld moeten verdienen.'