door
Carla Joosten
20 okt 2012
Merkel en Van Rompuy zijn de hoofdrolspelers (foto ANP)
De Europese top van afgelopen week was een schoolvoorbeeld van het functioneren van de Europese Unie. Voor de besluitvorming wordt een grote stap vooruit gesuggereerd en als het eenmaal zover is, wordt slechts een stapje gezet. Maar de geplande koers verandert niet.
De conclusies van de top zijn weinig spectaculair. De bankenunie is er nog lang niet. In december moeten de regels voor het toezicht helder zijn en dan kan dat toezicht mogelijk in de loop van 2013 gaan functioneren.
Toekomstmuziek
Van herkapitalisatie van Spaanse banken via het ESM is voorlopig gaan sprake. Een Europese depositiegarantieregeling komt er op korte termijn ook niet: de regels worden slechts geharmoniseerd. En een afwikkelingsfonds voor failliete banken is al helemaal toekomstmuziek.
Een aparte begroting voor de eurozone – alweer een hulppot erbij – komt er mogelijk sneller. Maar richting verdere vergemeenschappelijking van schulden zijn geen nieuwe stappen gezet.
Integratieproces
Al begin jaren vijftig sprak Jean Monnet, een van de intellectuele vaders van de Unie, van ‘een integratieproces van kleine stappen.’
Maar dat was buiten de muntunie gerekend. Die dwingt de Unie tot grote stappen, maar die zijn politiek onhaalbaar. En dus ploetert Europa ouderwets verder. Met gejongleer en gesjoemel met de regels om de geldmarkten te bedaren, houden de leiders de muntunie intussen in leven.
Traditie
Hoofdrolspelers zijn de Duitse bondskanselier Angela Merkel en voorzitter Herman Van Rompuy van de Europese Raad van Regeringsleiders.
Het duo, dat de Unie steeds meer domineert, opereert geheel in de traditie van Monnet. De Belg Van Rompuy voelt zich een vis in het water. Compromissen zoeken in een complexe omgeving doet hij al zijn hele leven en mag het nu doen op het hoogste niveau.
‘Rustige vastheid,’ staat op een bordje op zijn huis. Zijn levensmotto.
Kompas
Merkel is al net zo bedreven in het sturen in woelige baren. Europa redden zonder het electoraat uit het oog te verliezen, is haar kompas. Intussen tracht ze de andere lidstaten te disciplineren.
Tijdens deze top heeft ze niets uit handen gegeven. Er kwamen geen afspraken over nieuwe transfers. Hoe Griekenland moet overleven weet niemand, maar financiële trucs uithalen is niet alleen voorbehouden aan de vermaledijde geldmarkten. De ministers van Financiën mogen het verder uitzoeken.
Verkiezingen
Merkel bereidt zich voor op de verkiezingen in september. Een geruststelling voor demissionair VVD-premier Mark Rutte. Met de ogen van haar kiezers in de rug zal Merkel minder geneigd zijn Franse socialistische wensen op Duitse - en Nederlandse - kosten te vervullen.
Een comfortabele positie voor een liberale premier die wil gaan regeren met de PvdA.
Rutte kon Brussel ontspannen verlaten. Met het exploreren van, wat hij op z'n Vlaams denkpistes noemde, liggen de meeste opties van het Europese crisismanagement nog open.
Lolly
De zogenoemde politieke unie, de vage laatste fase die de Economische en Monetaire Unie moet afmaken, blijft een fata morgana.
In Ruttes woorden: 'Het is de vraag wat een politieke unie is. Het is een beetje een fopspeen. Iedereen zuigt eraan en op het laatst komt er geen smaak meer uit.'
Volg @Elsevierbrussel op Twitter!