door
Carla Joosten
31 aug 2012
ECB-president Draghi verwacht dat een bankenunie nog tien jaar op zich zal laten wachten
Over het Europese thema van komend jaar bestaat geen twijfel: dat blijft de eurocrisis. De crisisbestrijding krijgt wel een ander accent - vanaf nu is bankenunie het toverwoord. Wat dat precies inhoudt, moet blijken.
De Europese regeringsleiders hebben in juni besloten tot Europees bankentoezicht. De reden: nationaal toezicht heeft gefaald en droeg zo bij aan de eurocrisis. De situatie is er nadien alleen maar erger op geworden. Eerst leenden de banken te veel, nu te weinig. Met alle gevolgen van dien voor de reële economie.
12 september
De in juni aangenomen vage verklaring van de regeringsleiders over het bankentoezicht wordt uitgewerkt door de Europese Commissie en gepresenteerd op de toch al magische datum van 12 september. Dan zijn er verkiezingen in Nederland en oordeelt het Constitutionele Hof in Duitsland over de legaliteit van het Europees Stabiliteitsmechanisme.
Intussen worden de contouren van de bankenunie duidelijk. Zesduizend banken in de eurolanden worden onder centraal toezicht gesteld, gekoppeld aan de Europese Centrale Bank (ECB). Aanvankelijk werd gedacht aan toezicht van alleen de allergrootste banken, maar de Europese Commissie vertrouwt het nationale toezicht niet en vreest dat ook kleinere banken de eurozone kunnen schaden.
Schuld
Het Europees toezicht moet stapsgewijs vanaf 1 januari worden ingevoerd. Daarna komen de andere, meer omstreden onderdelen van de bankenunie aan bod, zoals een Europese depositogarantiestelsel en een fonds om banken in problemen te redden, zodat zulke reddingen overheidsbegrotingen niet meer belasten.
Deze maatregelen vormen de zoveelste stap naar vergemeenschappelijking van schuld in Europa. Een volgend kabinet zal met deze voorstellen worden geconfonteerd.
Tot voor kort had niemand het over een bankenunie. Europa was druk met strengere begrotingsregels en toezicht op het economisch beleid van de lidstaten. De eurolanden sloten zelfs een nieuw verdrag.
De regeringsleiders beloofden met een plechtige handtekening beterschap: op naar maximaal 3 procent begrotingstekort en uiteindelijk zelfs 0 procent.
Zeuren
Maar het begrotingsverdrag is nog niet in alle eurolanden geratificeerd of het oprekken van de regels is alweer begonnen. Griekenland wil meer tijd om het huishouden op orde te brengen en Spanje en Italië blijven zeuren om hulp van de ECB.
Duitsland wordt er mismoedig van. Bondskanselier Angela Merkel wil daar vanaf. Ze wil dat het Europees Hof de regels gaat afdwingen. Geen gelamenteer van leiders die bij elkaar slijmen of elkaar chanteren om straf te ontlopen, maar onafhankelijke rechters die een oordeel vellen.
Maar daarvoor is een nieuw Europees Verdrag nodig.
Verdrag
Een nieuw verdrag, zoals het Verdrag van Lissabon, waarover bijna tien jaar is vergaderd? Een bankenunie die volgens Europees bankpresident Mario Draghi eveneens tien jaar vergt. Het wijst erop dat de crisis de Unie nog lang in haar greep zal houden.
In feite wijst al deze regelarij erop hoezeer de eurolanden elkaar en de banken wantrouwen. Of de maakbaarheid van de eurozone mogelijk is, weet niemand.