Gerry van der List Gerry van der List

Ramkoers van paus maakt hem wel populair, maar is niet effectief

Door Gerry van der List - 24 december 2014

Franciscus heeft hard uitgehaald naar zijn naaste medewerkers. Dat is dapper, maar misschien ook een beetje dom. Want hij heeft de bureaucraten wel nodig.

Een kersttoespraak biedt de gelegenheid om enige vriendelijke gemeenplaatsen te debiteren om daarna met een goed gevoel aan de kerstdis te beginnen.

Maar paus Franciscus denkt daar anders over. De onorthodoxe kerkvorst benutte zijn kersttoespraak maandag om hard uit te halen naar zijn naaste medewerkers.

Schizofrenie

De curie, het bestuurlijk apparaat van het Vaticaan, vertoont tal van ernstige kwalen, zo legde Franciscus uit. Hij sprak over existentiële schizofrenie, spirituele alzheimer, materialisme, geroddel en geklets, onverschilligheid.

De kardinalen zaten er wat beduusd bij. Zij hoorden zichzelf omschreven als roddeltantes, strebers, intriganten en egoïsten. Hun applaus aan het eind van de kapitteling was begrijpelijkerwijs niet erg hartelijk.

Trots

De ongenadige woorden van Franciscus zullen zijn populariteit bij de buitenwacht ongetwijfeld vergroten. Hij heeft het imago van de bezielde idealist die zegt waar het op staat. Veel rooms-katholieken zijn trots op hem. Met zo’n uitgesproken en integere paus kan de kerk haar, door het seksueel misbruik van geestelijken ernstig geschonden, blazoen weer wat oppoetsen.

Bovendien lijkt Franciscus precies te doen wat hij moet doen. Na zijn – verrassende – verkiezing in maart 2013 werd alom vastgesteld dat hervorming van de bureaucratie van het Vaticaan zijn belangrijkste bestuurlijke taak is.

IJdeltuiten

Maar de vraag is of de pauselijke ramkoers wel effectief is. Franciscus heeft als Heilige Vader, die in zijn uitspraken ex cathedra zelfs onfeilbaar heet te zijn, een heel bijzondere positie.

Tegelijkertijd is hij een gewone manager die voor het bereiken van zijn doelstellingen afhankelijk is van de mensen in zijn omgeving. Hij kan een enkeling wegsturen, wat hij ook al heeft gedaan, en een overleden kardinaal vervangen door een geestverwant. Maar hij zal het toch voor een groot deel moeten doen met de geestelijken die hij nu als hebzuchtige ijdeltuiten heeft neergezet.

Het is zeer spannend wat er in het altijd mysterieuze Vaticaan gebeurt en het valt onmogelijk te voorspellen wat Franciscus zal bereiken. Maar zelfs zijn vele sympathisanten zullen moeten beseffen dat het publiekelijk schofferen van naaste medewerkers behalve dapper misschien ook een beetje dom is.

Ingelogde abonnees van Elsevier kunnen reageren.