De energieke berenjager Theodore Roosevelt

donderdag 15 februari 2007 09:00

De zesentwintigste in de serie Alle Amerikaanse Presidenten: Theodore Roosevelt (1901 -1909)

Toen president Theodore Roosevelt er op 16 oktober 1901 lucht van had gekregen dat de geestelijke voorman van het zwarte bevolkingsdeel, Booker T. Washington, in de stad was, nodigde hij hem uit om die zelfde avond bij hem te komen eten.

Volgens Edmund Morris, de auteur van de monumentale biografie ‘Theodore Rex’, had de president wel even geaarzeld om voor het eerst een zwarte man in de eetkamer van het Witte Huis te ontvangen. Maar hij had zich ook meteen geschaamd voor die weifeling.

Roosevelt in gesprek met Booker T. Washington

Natuurlijke beperkingen
Washington was om half acht gekomen en werd door de president aan zijn vrouw Edith voorgesteld. Edith vertoonde nooit veel belangstelling voor mensen van welke kleur dan ook, die niet van ‘haar wereld’ waren. De enige die echt afkeurend keek was de zwarte butler.

Washington bleef nogal op zichzelf. Er was geen ‘small talk’, het gesprek ging voornamelijk over de politiek in het Zuiden. De enige die zich, zoals altijd, volkomen op zijn gemak voelde was de president. Hier werd nog maar eens bewezen wat hij zo vaak gezegd had, namelijk dat negers met bijzondere kwaliteiten, hogere sociale sferen konden bereiken.

Als individu dan, want van collectieve gelijkwaardigheid kon gezien hun ‘natuurlijke beperkingen’ geen sprake zijn. Maar aan iemand als Washington kon in sociaal opzicht bij wijze van spreken de doctorstitel honoris causa worden verleend.

Nadat de pers achter het etentje was gekomen, regende het verwijten als hagelstenen aan het adres van Roosevelt. ‘Het grootste misdrijf ooit door een burger van de Verenigde Staten begaan, is gisteren gepleegd door de president, toen hij een neger inviteerde om met hem te dineren in het Witte Huis,' schreef de Memphis Scimitar.

Kinderliedje
Roosevelts eigen sociale positie was altijd volstrekt duidelijk geweest. Hij was op 27 oktober 1858 geboren in een van de deftigste families van New York (de enige president die in die stad ter wereld kwam). De schrijfster Edith Wharton, die uit dezelfde klasse stamde, herinnerde zich de jonge Roosevelt als een brokje radium.

'Teedie' Roosevelt op twaalfjarige leeftijd

Morris schrijft dat de jonge ‘Teedie’ het solide karakter erfde van zijn verre voorvader Klaes Martenszen van Rosevelt, een van de eerste kolonisten van Nieuw Amsterdam, die in 1649 arriveerde. Oom Klaes was boer geweest en in het nieuwe land weer boer geworden. Maar zijn nazaten werden ingenieurs en bankiers, zoals de vader van Teedie.  

Een andere Roosevelt had Alexander Hamilton bijgestaan bij de ratificatie van de grondwet. Teedies grootvader Cornelius van Schaaik bezat een half miljoen dollar in een tijd dat het gemiddelde dagloon tussen de vijftig en de vijfenzeventig dollarcent schommelde.

De enige woorden Nederlands die de toekomstige president beheerste, kwamen uit een kinderliedje: trippel trippel toontjes, kippen in de boontjes. Vijftig jaar later, toen Roosevelt in Zuid-Afrika op jacht ging, zong hij deze tekst voor de Boeren, die haar tot zijn verbazing ook nog aan hun kinderen bleken te leren.

Natuurwetenschapper
De jonge Teedie was zwaar astmatisch en zweefde zo nu en dan op de rand van de verstikkingsdood tijdens de Grand Tour (van meer dan een jaar!) die de familie in juli 1869 ook naar Nederland voerde. Zijn familieleden werden soms tureluurs van de extreme preoccupatie met vogels van de jonge amateur-ornitholoog.(Zijn eerste boek, van de 38!, dat in 1874 verscheen ging over vogels).

In Dresden, waar hij en zijn oudere broer Elliott naar toe waren gestuurd om Duits te leren, voorspelde zijn lerares Fräulein Anna dat Theodore later hoogleraar en misschien zelfs wel president zou worden.

Aan de Universiteit van Harvard, waar hij zich ook als lichtgewicht bokser had onderscheiden, studeerde hij magna cum laude af in de natuurwetenschappen, maar besloot met het oog op zijn aspiraties in de politiek verder te gaan met rechten.

In 1880 trouwt Roosevelt, 22 jaar oud, met zijn grote liefde, de bankiersdochter Alice Hathway Lee (19) die hem eerder had afgewezen. Vier jaar later, Theodore is dan lid van het deelstaatparlement in Albany, sterft Alice plotseling, op dezelfde dag als haar schoonmoeder.

Roosevelt wil het verdriet over het verlies zijn vrouw als het ware uitdrijven door niet toe te staan dat haar naam in zijn bijzijn ooit nog wordt genoemd. In 1886 hertrouwt Theodore in Londen met Edith Kermit Carow (25), de latere Britse ambassadeur in Washington is zijn getuige. De huwelijksreis neemt 15 weken in beslag.

Edith Carow, Roosevelts tweede vrouw

De Cycloon
In Albany, de hoofdstad van New York State, waar hij later als gouverneur zal tronen, kreeg de jonge Roosevelt al gauw de bijnaam ‘de Cycloon’. Hij ijverde ervoor om het verlenen van een ambtelijke functie niet langer als politieke beloning te zien (als lid van de U.S. Civil Service Commission zou hij daar op federaal niveau in Washington mee verder gaan).

Verder was hij actief bij de bestrijding van corruptie in het bestuur van de stad New York. Daar kreeg hij later (1895-1897) rechtstreeks mee te maken als een van de vier ‘toezichthouders’ op de politie in zijn geboortestad. Roosevelt roeide tegen een brede stroom gevestigde belangen in toen hij de stad de wettelijk voorgeschreven, maar altijd ontdoken zondagse ‘drooglegging’ afdwong.

Andere verbeteringen, zoals de promoties binnen het korps, kwamen niet van de grond omdat Roosevelt in zijn behoefte om overal en altijd de show te stelen een van de andere toezichthouders zo tegen zich in het harnas had gejaagd, dat hij de samenwerking verbrak. De schrijver Henry James noemde hem niet voor niets de meest monsterlijke belichaming van het begrip geluid.

Henry Adams daarentegen beschrijft Roosevelt als pure energie. Niemand betwist zijn joie de vivre, zijn vitaliteit, zijn durf en het brede spectrum van zijn wetenschappelijke produktiviteit. Of zijn gebrek aan decorum. Of zijn aardigheid met kinderen en chauffeurs.

Lees verder