Weekblad

De beste gemeenten - Wonen: De Beste Gemeenten

woensdag 13 juni 2007 14:32

Welke gemeente biedt de beste mix van groen, ruime huizen met historie, sportvelden, parken, cultuur en horeca? Waar is het veilig? Waar is het aanbod van scholen en winkels optimaal, hoe staat het met de zorg? Hoe goed is de digitale dienstverlening? En wat betaalt de burger? Elsevier zet alle 443 gemeenten op rij.

Laren in de provincie Noord-Holland, Vlieland en Naarden zijn de drie beste gemeenten van Nederland om in te wonen. Dat blijkt uit de tiende editie van Elseviers onderzoek naar 'De beste gemeenten'. Westervoort in Gelderland, Onderbanken in Limburg en Schermer in Noord-Holland staan onderaan. De enige gemeente zonder eindscore is Schiermonnikoog, omdat enkele gegevens ontbraken. Afgaand op wat wel beschikbaar is, zou 'Schier' hoge ogen gooien.

Laren wint door een begerenswaardige mix van kwaliteiten. De groene omgeving en de aanwezigheid van veel grote huizen en oudere panden om te beginnen. Daarnaast beschikt Laren over een breed winkelaanbod en goede medische voorzieningen. Verder zijn horeca, uitgaansmogelijkheden plus cultuuraanbod ruim voorhanden. En het dorp is, gelegen pal naast de rijksweg A1, goed bereikbaar per auto. Belangrijk is dat deze gemeente van krap 11.000 inwoners een bijzonder aangenaam sociaal klimaat biedt, mede dankzij de hoge welstand. Op twee punten scoort Laren niet zo best, zoals meer gemeenten in het Gooi. Welstand mag dan zorgen voor een aangenaam woondecor, dat weten dieven ook. En dat blijkt helaas uit de vele aangiften wegens misdrijven. Een ander minpunt is een gebrek aan enige economische activiteit van betekenis.

Alle gemeenten zijn beoordeeld en vergeleken op 22 punten, verdeeld over acht rubrieken: wonen, voorzieningen, veiligheid, medische en verpleegkundige zorg, bereikbaarheid, economische activiteit, voorzieningen voor de vrije tijd en het sociaal klimaat. Het is dus een wedstrijd op vele fronten. De gebruikte bronnen en toelichting op de berekening van de einduitslag zijn te vinden in de 'Leeswijzer bij ranglijst van beste gemeenten' op pagina 40. De ranglijst van 'De beste gemeenten' zelf begint op pagina 26.

Profijtindex
In welke gemeente krijgt de burger de meeste waar voor zijn geld? Dat is Ameland, gevolgd door Goes en Middelburg. Om dit vast te stellen, introduceert Elsevier de 'profijtindex' voor gemeenten. De profijtindex is toegevoegd aan de ranglijst om zichtbaar te maken hoe de woonlasten per gemeente zich verhouden tot de op de ranglijst behaalde positie. Op Ameland betalen de burgers aldus de minste euro's voor het meeste woongenot. Dat is des te leuker voor ze, omdat hun eiland, net als Goes trouwens, tot de top-10 van beste gemeenten behoort. In Laren valt er voor de bewoners veel te genieten, maar dat zullen ze weten ook: op de profijtindex neemt Laren slechts positie 211 in. De gemeenten waar de burgers de zwaarste lasten betalen voor het minste woongenot, zijn Moordrecht (Zuid-Holland), Zeevang (Noord-Holland) en Haaren (Noord-Brabant).

Maken de woonlasten zelf geen deel uit van de beoordeling – daarvoor is de profijtindex – twee andere actuele kwesties doen dat wél. Direct na aantreden van het kabinet-Balkenende IV ontstond ophef over 'de veertig probleemwijken van Ella Vogelaar' (minister voor Wonen, Wijken en Integratie) en over extra geld voor scholen met kinderen uit achterstandswijken. Het ministerie van VROM gebruikte alleen wel verouderde gegevens van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) en het ministerie van Onderwijs heeft zo zitten goochelen met CBS-gegevens dat zelfs het chique Barlaeus-gymnasium in Amsterdam een achterstandsschool werd.

Het CBS onderscheidt nu, gebaseerd op de meest actuele gegevens en de eigen definitie van 'probleemcumulatiegebieden', 309 wijken en buurten met sociale problemen. Deze gegevens gebruikte Elsevier, naast cijfers over inkomens en uitkeringen, om het sociaal klimaat van een gemeente te beoordelen. Probleembuurten zijn immers ook voor de andere inwoners minder aangenaam.

Websites
Nog een actueel gegeven is 'de digitale overheid'. Inmiddels zijn de meeste mensen eraan gewend dat ze van alles kunnen vinden op de gemeentelijke website. En ambtenaren verwijzen de burger er graag naar. Vraag is wel: is die website gebruiksvriendelijk en overzichtelijk, en hoe staat het met de digitale dienstverlening zoals het verwerken van vergunningen? Elsevier gebruikte (zie onder 'voorzieningen' in de ranglijst) de recente resultaten van een beoordeling in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Dordrecht, Enschede en Rotterdam hebben de beste websites. Dat kleine gemeenten het er minder goed van afbrengen, is vanwege de kosten logisch. Nummer 2, Vlieland (1.135 inwoners), scoort inderdaad laag met de website – maar die vermeldt altijd nog het trouwtarief voor gewilde locaties: de Vuurtoren en het Drenkelingenhuisje. Het duurst is de zaterdagmiddag: 493 euro plus 21,35 euro voor liefhebbers van een luxe trouwboekje. De slechtste websites hebben Loon op Zand, Kessel en Westervoort.

Wat vertelt het onderzoek 'De beste gemeenten' verder over de winnaars, de middenmoters en verliezers? De top-10 heeft het beste van alle werelden, maar daaronder volgen vele gemeenten die het óf meer van bijvoorbeeld de woonomgeving moeten hebben óf van de voorzieningen. Tellen alleen de mooie omgeving, het fraaie huizenaanbod, het gunstige sociaal klimaat en de lage misdaadcijfers mee, dan wint de Gelderse gemeente Rozendaal. Met vlak daarachter vijf gemeenten: Wassenaar, Bloemendaal, Ameland, Naarden en Haren. Laren belandt dan op de 17de plaats, maar door de riante voorzieningen streeft het de andere gemeenten allemaal voorbij op de eindlijst.

Hoe staat het met de vier grote steden? Die brengen het er, door het soms alarmerend slechte sociaal klimaat, minder goed af. Den Haag staat als enige in de top-50, gevolgd door Amsterdam (98), Utrecht (117) en Rotterdam (169). Van de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners is Haarlemmermeer (18) de hoogst genoteerde, met onverwacht veel groen, naast een reusachtige werkgelegenheid. En nee, de overlast van vliegverkeer telt niet mee. Haarlem, populair als vluchtoord voor geplaagde Amsterdammers, staat op de 44ste plaats.

De 'Gemeentekaart' op pagina 25 leert waar het goed wonen is. Voor het merendeel zijn dat suburbane gemeenten in het Westen en in het midden van het land. Plus de rijke suburbs langs de Noordzee, op de Utrechtse Heuvelrug en in het Gooi. In het Oosten en Noorden tekenen zich rijen van gemeenten af die twee kenmerken verenigen: wonen in het groen en ligging aan of bij een rijksweg. Maar, zo wijst de ranglijst uit, het zijn gemeenten die daarnaast ook winkels, scholen en vrijetijdsvoorzieningen bieden.

Uit de 443 gemeenten kan ieder zijn favoriet kiezen. Is het niet een uit de top-10, dan toch wel eentje met de pluspunten van eigen voorkeur.

Kaders bij artikel:

WAAR KRIJGT DE BURGER WAAR VOOR ZIJN GELD?
Profijtindex: woonlusten versus de woonlasten
Nieuw in het jaarlijkse Elsevier-onderzoek 'De beste gemeenten' is de profijtindex. Die drukt het verband uit tussen de woonlusten en woonlasten, ofwel: de optelsom van onroerendezaakbelasting, reinigingsheffing en rioolrecht afgezet tegen de plaats op de ranglijst.

Meeste waar voor het geld