Waarom die bemoeienis van de EU met Hongarije?

donderdag 19 januari 2012 11:13

De Hongaarse premier Orbán

De Hongaarse premier Viktor Orbán kwam op eigen uitnodiging naar Straatsburg om zich in het Europees Parlement teweer te stellen tegen de aantijging dat hij met zijn beleid de democratie met voeten treedt. Dat gebeurde een dag nadat de Europese Commissie had besloten Hongarije juridisch te vervolgen.

Hoe komt het toch dat de Europese Unie zich mengt in nationale kwesties?
 
Dat ‘Brussel’ zich bemoeit met kartels of andere economische aangelegenheden, ligt voor de hand. De Europese Unie is een economische markt waarin voor alle spelers dezelfde regels gelden.

Die regels zijn in de loop van de decennia behoorlijk uitgedijd. Zo is de nieuwe Hongaarse bankwet volgens de Europese Commissie in strijd met de in Europese wetgeving vastgelegde onafhankelijkheid van centrale banken.

Pensioen
En het verplichte pensioen van Hongaarse rechters van (verlaagd van 70 naar 62 jaar) botst met de Europese wet op gelijke behandeling van werknemers. Voor andere beroepsgroepen geldt die verlaging immers niet. Nog afgezien dat de Europese trend is dat de pensioengerechtigde leeftijd omhoog gaat.

Een ander Brussels bezwaar tegen de Hongaarse regering geldt de nieuwe Nationale Juridische Autoriteit, die voortaan alle Hongaarse rechters zal benoemen. Hier is het EU-recht voor gegevensbescherming in het geding.

Op alle drie terreinen is de Europese Commissie, de hoedster van de Europese verdragen, juridische procedures begonnen tegen Hongarije.

Mediabeleid
Daarnaast heeft eurocommissaris Neelie Kroes bij de Hongaarse regering geprotesteerd tegen het mediabeleid. Dat beleid zou de persvrijheid en pluriformiteit van de media frustreren. Op dit terrein bestaat geen Europese wetgeving, maar Kroes verwijst naar het Handvest van de Grondrechten waarin allerlei rechten, vrijheden en verboden zijn vastgelegd, zoals de vrijheid van meningsuiting en de persvrijheid.
 
Het Handvest van de Grondrechten kwam in 2000 tot stand en is opgenomen in het Verdrag van Lissabon. In 2010 trad zelfs een eurocommissaris aan die naast justitie de grondrechten (ook: fundamentele rechten) in portefeuille heeft. Dat is de Luxemburgse Viviane Reding. Er bestaat zelfs een EU-grondrechtenagentschap.

Grondrechten
En zo heeft de Europese Unie dus weliswaar geen Europese Grondwet – een voorstel hiertoe werd immers in 2005 door de Franse en Nederlandse bevolking afgewezen – maar EU-grondrechten zijn er wel degelijk.

Alleen moet nog blijken in hoeverre die daadwerkelijk een rol spelen in de dagelijkse Europese praktijk. Een procedure is Kroes bijvoorbeeld niet begonnen. Ze hoopt de regering-Orbán met zachte druk tot meer mediavrijheid te bewegen.

Carla Joosten