CDA verlegt koers, einde Balkenende IV in zicht

Het CDA heeft 2009 afgesloten met een opvallend offensief voor bezuinigingen, het intomen van de belastingdruk en een kleinere overheid. Wat is de betekenis hiervan? Ten eerste dat het CDA de steven wendt

Door Syp Wynia

Het kabinet lijkt het niet meer lang te maken

In de jaren 2002-2006 voerden de kabinetten-Balkenende met de VVD een hervormingsbeleid, gericht op vergroting van het arbeidsaanbod en verkleining van de overheidstekorten.

Investeren
Na de door het CDA verloren gemeenteraadsverkiezingen van 2006 maakte de partij een draai. Het CDA ging van ‘hervormen’ naar ‘investeren’.

Na de daaruit logischerwijs voortvloeiende regeringssamenwerking met de PvdA in 2007 heette het bij het CDA dat het nu even niet ging om ‘de structuur’ van Nederland, maar om ‘de cultuur’.

In die geest werd ‘samen’ het nieuwe credo, de neiging tot staatsingrijpen in het privéleven van de burgers nam toe en de overheidsuitgaven deden dat eveneens.

Zelf betalen
Het CDA pakt na bijna vier jaar de hervormingsagenda weer op met een soberder sociale zekerheid, meer eigen bijdragen in de zorg, zelf betalen voor het hoger onderwijs en lagere ambtenarensalarissen.

Aan de hypotheekrente komt het CDA alleen indirect, door aan te sturen op lagere inkomstenbelastingen.

De vraag dringt zich op waarom het CDA deze agenda jaren heeft laten liggen en zo kostbare tijd verloren heeft laten gaan. De verklaring is simpel: de hervormer Balkenende heeft onder druk van de kleine, maar luidruchtige Wijffels-vleugel in 2006 de steven naar links gewend in de hoop zo de nieuwe electorale verliezen te beperken.

Aanleiding
Het miljardengat in de overheidsfinanciën fungeert nu als aanleiding om nieuwe grenzen te stellen aan het staatsoptreden, de staatsuitgaven en de lastendruk.

Dat is slecht nieuws voor de ingestorte PvdA, die feitelijk de wacht wordt aangezegd. Het CDA draait weer naar rechts, in de richting van de VVD en het cultureel linkse, maar in economisch opzicht tamelijke liberale D66. Dat is de volgende coalitie die zich aftekent.

Wouter Bos heeft al laten weten dat hij in de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 3 maart niet steeds het kabinetsbeleid zal verdedigen. Het einde van Balkenende IV hangt in de lucht.