Formatie: Paars-plus is een scheldwoord

Mark Rutte lijkt in een lastige situatie te verkeren wat betreft de kabinetsformatie, maar in werkelijkheid ligt de oplossing voor het oprapen

Door Eric Vrijsen

Mark Rutte lijkt in een lastig parket te zitten, maar een oplossing ligt voor handen

Voor Mark Rutte is de formatiestrategie overzichtelijk: Femke Halsema eruit, het CDA erin. Het moet niet moeilijk zijn GroenLinks uit de onderhandelingen te kieperen en Maxime Verhagen (CDA) aan boord te nemen.

Dan ontstaat een middencoalitie van VVD, PvdA, CDA en D66. Zo’n mix is onder de huidige omstandigheden voor Rutte de beste uitkomst van de besprekingen.

Meeslepen
De VVD-leider heeft zich echter laten meeslepen in de formatie van Paars-plus. Maar wat is dat eigenlijk? Paars-plus is een lievelingsterm van de politiek-correcte media. Eindelijk weer wat nieuws onder de zon.

Maar in het land leeft géén sympathie voor Paars-plus. En Rutte weet donders goed dat ‘Paars’ sinds de Pim Fortuyn-revolte van 2002 voor heel veel mensen juist een scheldwoord is. Paars-plus is zeker een scheldwoord. Het klinkt als bont en blauw.

Windmolens
Mogelijkheden om GroenLinks eruit te werken zijn er genoeg. Een tweede kerncentrale; het schrappen van de windmolensubsidies; géén kilometerheffing. Dat zijn zaken waarmee Halsema in haar partij niet kan thuiskomen. Als Rutte deze week bekend maakt waarom de Paars-plus-gesprekken zijn geflopt, kan hij allerlei verklaringen aandragen. Het ging gewoon niet, zal hij zeggen.

Rutte hoeft de komende dagen maar op één ding te letten: Hij moet ervoor zorgen dat hij PvdA-leider Job Cohen en D66-leider Alexander Pechtold niet óók van de vergadertafel wegjaagt. Zij hadden met Halsema een samen-uit-samen-thuis-afspraak. Maar naarmate de formatie langer duurt, bladdert die overeenkomst af.

Listig
Tot dusver speelt Rutte het spel listig. Hij heeft nog niet eerder met het formatiebijltje gehakt, maar Cohen, Pechtold en Halsema hebben evenmin ervaring. Straks komt Verhagen erbij. Dan wordt het oppassen voor Rutte. Verhagen was in 2002, 2003 en 2006 direct betrokken bij de vorming van de kabinetten Balkenende.

Sowieso is dit een lastige formatie. Alle partijen willen het aantal ministers beperken (kernkabinet). Daardoor ontbreekt het wisselgeld. Voorheen werden halsstarrig weigerende onderhandelaars nog wel eens ingepakt met een extra zeteltje in de ministerraad. Dat lukt nu niet meer.

Onvrede
Voorlopig vormt de toestand in de VVD de grootste bedreiging voor Rutte. De weerzin tegen Paars-plus is groot onder de liberalen. Op een vergadering met de voorzitters van de VVD-kamercentrales afgelopen weekeinde in Soest, hield Rutte echter gemakkelijk stand.

Hij kanaliseerde de onvrede op zó’n manier dat hij zich extra hard kan opstellen in de onderhandelingen op het Binnenhof. Hij hield de handen vrij, maar deed het voorkomen alsof de partijbaronnen hem in bedwang houden. Zo kan hij doorgaan met het trage uitdrijven van GroenLinks.